Op 27 juni 2024 werd de Belgica door de controlediensten van de Belgische havenautoriteit een afvaartverbod opgelegd. Beweerdelijk was er sprake van een onwettige tewerkstelling van de bemanning op het schip, met name zou de bemanning volgens de Belgische havenautoriteit tewerkgesteld moeten zijn overeenkomstig het maritieme arbeidsrecht (MLC). Voorafgaand aan dat afvaartverbod had de uitbater van het schip reeds beslist de activiteiten te staken omwille van bepaalde onveiligheden aan boord. Deze staking van activiteiten, respectievelijk het afvaartverbod, gaf in 2024 aanleiding tot een aantal gerechtelijke procedures.
Hervatting activiteiten
Inmiddels is het tussen de uitbater en de Belgische Staat tot een akkoord gekomen, dat in de loop van maart 2026 aanleiding gaf tot een hervatting van de activiteiten van het schip. De uitkomst is het bevredigende resultaat van enerzijds doorgedreven procedures en anderzijds intensieve onderhandelingen, waarbij dit dossier op het kantoor Elegis te Antwerpen werd behandeld door mr. Jan Delanote en een team van gedreven specialisten in hun respectieve materies. De oplossing was gelegen in een globaal akkoord dat elk onderdeel van de betwisting trancheerde en van een oplossing voorzag, waarbij alle stakeholders van de Belgische Staat enerzijds en de private sector (de scheepsuitbaters) hun steentje hebben bijgedragen.
Grote lacune
Desalniettemin heeft dit dossier een serieuze lacune in de Belgische wetgeving naar boven gebracht. De Belgica is immers een overheidsschip dat voor niet-commerciële doeleinden wordt ingezet, m.n. als onderzoeksschip. Daarenboven is het schip ook een zgn. hulpschip van de Marine. Dergelijke schepen zijn rechtens uitgesloten van de toepassing van het maritiem arbeidsrecht (MLC). Deze lacune is een zeer pijnlijk gegeven voor de Belgische maritieme praktijk, omdat daarenboven ook het Paritair Comité 316 dergelijke schepen niet omvat.
Herziening
Uiteindelijk beslisten de partijen het maritieme arbeidsrecht willig toe te passen. Hiermee mag de principiële onwettigheid evenwel niet uit het oog worden verloren. Ondertussen hebben de Belgische stakeholders beslist de maritieme CAO’s aan een herziening te onderwerpen. Dit is broodnodig en zal voor de toekomst rechtszekerheid kunnen bieden in deze belangrijke sector van de Belgische nijverheid.